"ТАЙМ" Россия-Һиндстан бизнес-форумында Казанның уникаль осталык үзәгендәге ачык дискуссиясендә җитди һәм вакытлы булган әңгәмә узды. Катнашучылар кинематография хезмәттәшлеге үсешләренең төп мәсьәләләре, кинодагы уртак проектларга мөмкинлекләр, кино булдыручылар арасында нәтиҗәле һәм тотрыклы партнерлык турындагы фикерләрен алыштылар, шулай ук Һиндстан һәм Россия кинематографистларының ике яклы элемтәләрен үстерү мөмкинлекләрен билгеләделәр.
Паттабхирамайя Шешадри, һинд кинорежиссеры һәм сценаристы, каннада-мәҗүси кино режиссеры, Һиндстанның Милли кинопремиясендә сигез тапкыр лауреат булучы, үз иленең күптөрлелеге һәм Һиндстан төбәкләрендә кинематография үзенчәлекләре турында сөйләде.
"Бездә фильмнар егерме биш телдә чыгарыла. Һәр тел үз мәдәниятен күрсәтә. Региональ кинематография төбәкләрнең күптөрлелеген һәм үзенчәлекләрен чагылдырырга ярдәм итә. Җирле фольклор һәм традицияләргә нигезләнгән кинотарихлар үз ватаннарыннан читтә дә күрсәтелә ала. Бу фильмнар стиль һәм масштаб буенча аерылалар һәм үзләрендә мөһим темаларны күтәрәләр. Минемчә, төбәк теле чикләү булып тормый. Ул режиссерга үз эшендә һәркайда чын күңелдән чыккан җаваплар табу өчен уникаль мөмкинлек бирә", - дип белдерде Шешадри, Россиядә дә тел күптөрлелеге турында искәртеп ике илдәге региональ кино турында сөйләшүгә уртаклыкны билгеләде. Дәүләт һәм төбәк дәрәҗәсендә мәдәниятара диалогта уртак кинопроектлар һәм ике илнең фильм фестивальләре мөһим роль уйнарга мөмкин, дип өстәде.
«Алтын минбар» Казан халыкара кинофестиваленең башкарма директоры Миләүшә Айтуганова, ике ил кинематографистларының күпьеллык хезмәттәшлеге турында сөйләгәндә, даими рәвештә Казанда уздырыла торган һинд киносының төрле фестивальләрендә, һинд осталарының «Алтын минбар» кинофестивальләрендә катнашулары һәм җиңүләре, төрле елларда халыкара кино составында танылган һинд кинематографиясенең күренекле вәкилләре эше күздә тотыла. "Ике илнең бергә уртак хезмәте турында без узган ел бу форум кысаларында ачык дискуссиядә сөйләштек. Әлбәттә, уртак продукт булдыру өчен ике илдән дә финанслану кирәк. Бу хокукый дәрәҗәдә хәл итәргә кирәк булган күп кенә мәсьәләләр белән бәйле. Бүгенге көндә әле безнең илләребезнең уртак җитештерүендәге фильмнар бик актив төшерелмәсә дә, якын киләчәктә эшләнер дип өметләнәм", - дип йомгаклады Миләүшә Айтуганова.
Һиндстан һәм Россия кинематографистларының үзара мөнәсәбәтләрендәге хокукый мәсьәләләр турында сөйләшүне "Indian Films" кинокомпаниясенең генераль продюсеры Карен Мирзоян дәвам итте.
"Россиядә һинд кинематографиясенең тугрылыклы аудиториясе бар, өстәвенә, бу классик һинд фильмнарында үскән кешеләр генә түгел, алар үзләре өчен бөтенләй башка, заманча, технологик, масштаблы яңа һинд киносын ачкан тамашачылар да. Моннан тыш, мин һинд киносы сезгә Голливудныкына караганда менталь якынрак дип ышанам. Һинд фильмнары аша буыннар арасындагы мөнәсәбәтләр, дуслык, тугрылык, геройларның эмоциональлеге һәм гаделлек өчен көрәшергә әзер булган безгә аңлаешлы гаилә кыйммәтләрен күрсәтәләр".
Шул ук вакытта Карен Мирзоян сүзләренчә, заманча һинд киносы җитештерү сыйфаты буенча Голливуд картиналары белән күптәннән көндәшлек итә ала. Бу күпкә яхшырак, профессиональ итеп эшләнелгән кино. Ләкин күпьеллык агрессив Америка маркетингы үз эшен эшләде: тамашачы Америка картиналарын карарга бара, ә заманча һинд кинематографиясе һәм, бигрәк тә актерлар белән, таныш түгел диярлек.
"Ни өчен һинд продюсерлары Россиягә әлегә инвестиция кертмиләр? Монда без билгеле бер хәл белән очрашабыз. Һинд продюсеры Россиядә фильмнарның касса җыюларына карый һәм бу базар зур түгел, һәм аңа акча салу файдалы түгел, дип саный. Россия институтлары базар үсеше өчен аңа нәкъ менә инвестицияләр кертергә кирәк, дип җавап бирә. Һәм “боҗра” йомыла. Тагын бер системалы проблема бар: Россиядә прокат таныклыгын алу өчен Госфильмфондка оригиналь материаллар бирергә кирәк. Ә аларны фильм прокатка чыкканчы һинд продюсерларыннан алып булмый диярлек. Ил президенты Владимир Путин Һиндстан Премьер-министры Нарендра Моди белән очрашуда мәдәниятара багланышларны үстерү кирәклеге турында сөйләде. Һәм бу эш алып барыла: акрынлап, һинд фильмнары өчен прокат таныклыгы алу процессын гадиләштерергә мөмкинлек бирәчәк законнар базасы үзгәрә», - дип хәбәр итте Карен Мирзоян.
Заманча һинд кинематографиясенең жанрлар төрлелеге турында кинорежиссер, сценарист һәм шагыйрь, филология докторы Абхилаш Бабуга сөйләде. Керал штатын тәкъдим итеп, ул үз ватанында кинематографиянең өч төре бар, диде. Беренчесе - коммерцияле кино, ул нигездә кинотеатрларда прокатка һәм шактый дәрәҗәдә массакүләм тамашачыга юнәлтелгән. Аның белән параллель рәвештә эстетик һәм фәлсәфи кино үсеш алган. Ул кайчандыр Голливудныкы кебек үскән Европа авторлык киносын хәтерләтә. Өченче тип - ул түбән бюджетлы, хәтта бөтенләй бюджетсыз бәйсез шигъри кино.
"Һәм бу бәйсез кино хәрәкәте үсә торган илләрдә генә түгел, капиталистик үсеш алган илләрдә дә бар, анда халыкның бер өлеше элеккечә яңа дөнья тәртибен һәм алдынгы эстетиканы эзләүдә тора, ул вакытта кинокомпания яки продюсерлар ярдәменнән башка бәйсез фильм булдыру омтылышлары эшләнә. Режиссерның сәнгати ирегенә нәрсә ярдәм итә, ә бу, ахыр чиктә, кино сәнгатендә эксперимент кебек эшли ", - дип сөйләде Абхилаш Бабуга.
Ул бәйсез һәм эксперименталь сәнгатьне аңлау һәм ярдәм итү өчен мондый мәдәниятара очрашуларның мөһимлегенә ышана, ә заманча дөньяда яшь кинематографистлар цифрлы технологияләр үсеше белән үз фильмнарын төшерә, стандарт булмаган идеяләрне тормышка ашыра һәм сәнгатьнең яңа формаларын ача алачак.
Радик Абдрахманов - «Туган авылым» милли-туристлык комплексын оештыручы һәм җитәкчесе, катнашучыларга Татарстанда милли каһарманны, балалар һәм яшьләр арасында традицион кыйммәтләрне һәм мәдәниятне популярлаштыру өчен төзелгән «Туган батыр» мультимедиа франшизасы турында сөйләде.
"Без бу проектны берьюлы биш телдә эшлибез: татар, рус, инглиз, гарәп һәм кытай телләрендә. Һәм проект төрле юнәлешләрдә: театрда, комиксларда, этнофестивальләрдә үсә. Безнең мультсериал федераль платформаларда урнаштырылган һәм югары рейтингка ия. Хәзер без сериалның яңа персонажлары, мәгънәләре һәм атмосферасы турында уйлана башладык, безнең проектны бөтен планетада белеп яратуларын теләсәк, татарларга яки россиялеләргә генә кызыклы булудан тыш башкача да эшләргә кирәк. Ышанам, безнең Галәмдә, мөгаен, бер елдан, һинд фольклорыннан герой барлыкка килер, һәм без һинд мәдәнияте атмосферасын булдырырбыз. Без һичшиксез һинд җитештерүчеләре һәм продюсерлары белән ниндидер коллаборация ясаячакбыз», - дип йомгаклады үзенең чыгышын Радик Абдрахманов.
Сарфараз Алам Сафу - һинд кинематографисты, продюсер һәм сценарист үз чыгышын Һиндстан Республикасының Россиядәге Илчелегенә һәм Казандагы һинд консуллыгына, Татарстан хөкүмәтенә рәхмәт сүзләре белән башлады. Аеруча ул «Жемчуг», «Бадминтон» Россия-һинд уртак фильмнарын төзү тәҗрибәсенә тукталды. "Хәзерге вакытта мин горурланып әйтәм, Россия мәдәният министрлыгы грантын алган минем сценарий буенча "Сыер" Россия-һинд фильмы өстендә эш башлана. Инде 27 октябрьдә Гоа штатында беренче төшерү көне булачак. Фильм гомер буе үзен “сыер” дип үчекләгән рус хатыны турында булачак. Ләкин ул Һиндстанга килгәндә, бу хайванның әлеге илдә изге икәнен белеп ала. Аның тормышы һәм язмышы да шулай үзгәрә. Без таланты Һиндстандагы абруйлы җыр бәйгесендә зур җиңү белән бәяләнгән җырчы турындагы "Йолдыз" дип аталган тагын бер фильм өстендә эшлибез һәм моны һичшиксез бергә төшерәчәкбез", - дип ышандырды Сарфараз Алам Сафу дискуссиядә катнашучыларны.
Очрашу азагында «Татаркино» дәүләт бюджет мәдәният учреждениесе директоры Ильяс Гафаров һәм Indian Films кинокомпаниясенең генераль продюсеры Карен Мирзоян кинопрокат, репертуар хезмәттәшлеге, һинд фильмнарын күрсәтү һәм мәдәни-агарту чараларын уздыру өлкәсендә хезмәттәшлек итү турындагы килешүгә кул куйдылар.
